You are here

Kim byli Olmekowie?

Polish

Olmekowie – (kauczukowi ludzie)  nazwy tej użyto 1927 roku po raz pierwszy mimo że sztukę tej cywilizacji zauważono 1869 roku. Po raz pierwszy na olmecką sztukę zwrócił uwagę meksykański archeolog Ignacio Bernala. Na spotkaniu archeologów w  1942 roku w mieście Meksyk przyjęto, że Olmekowie byli poprzednikami Majów. Alfonso Caso uważał, że cywilizacja olmecka jest  kulturą matką innych kultur, takich jak Majów, Teotilitiacin i z El Tajin. Odkrycie to, utwierdziło G.C Vailant'a w twierdzeniu, iż jeszcze przed okresem klasycznym istniała cywilizacja, której członkowie czcili boga-jaguara. Zwróciwszy uwagę na odkrycia w okolicach Tres Zapotes oraz w La Vencie Amerykanin zainteresował się tym rejonem.

Stanowisko archologiczne Monte Alban

Trzeba tu zaznaczyć, iż Aztekowie nazywali mieszkańców tych okolic Olmekami (ponieważ kraina przez nich zamieszkała to u Azteków Kauczukowa Dolina, a w języku nahualt kauczyk to olli). Niestety nie wiemy, jak starożytni Olmekowie nazywali samych siebie, późniejsze mezoamerykańskie źródła określają ich jako Tamoanchan.

Na spotkaniu, zwołanym pod egidą Sociedad Mexicana de Antropologia w 1942 roku  zwanym Mesa Redonta de Tuxtla, archeolodzy ( Caso, Covarrubiasem, Noguerą, Stirling) jednogłośnie stwierdzili, że Olmekowie przynależą do okresu archaicznego. Covarrubias oświadczył że „inne zespoły kulturowe mają wspólne cechy „olmeckie”, natomiast styl olmecki nie wykazuje cech ani elementów zapożyczonych z innych kultur, chyba że ze znanych jako archaiczne.

Gigantyczna kamienna głowa Afro-Olmeków starożytny Meksyk, około 1100 r p.n.e.

W centrum debaty o pochodzeniu Olmeków leży klasyczny spór między izolacjonistami (uważającymi, że człowiek starożytny nie był zdolny do transoceanicznych podróży i, co za tym idzie, niemal każda starożytna kultura rozwinęła się niezależnie od pozostałych) a dyfuzjonistami (którzy uważają, że człowiek starożytny potrafił przemierzać oceany, co tłumaczy podobieństwa łączące szeroko rozrzucone po całym globie kultury). Fascynujące w tej tajemniczej cywilizacji, jest to, jak Olmekowie przedstawiali siebie samych. Oprócz rzeźb ukazujących negroidalne rysy wiele ar­tefaktów przedstawia osoby o orientalnych lub europejskich rysach.  Szczególną uwagę zwraca prezentowanie tych postaci, ich ubiory i nakrycia głowy, kształt oczu. nosa, uszu i ust, to, w jaki sposób układają ręce, oraz na wyraz ich twarzy.  Ich specyficzny sym­bolizm obiektów z którymi są powiązani  wskazuje na wysoki poziom wyrafinowania i wspólną ikonografii. Kim są ci ludzie? Czy pochodzili z odizolowanych plemion, czy też byli to przybysze z dalekich krajów?

 

 

 

 

 

 

 

W ostatnich latach m.in. z udziałem polskiego antropologa Andrzeja Wiercińskiego, przeanalizowano tysiące czaszek praprzodków mieszkańców Meksyku. Okazało się, że wśród czaszek pochodzenia mongoidalnego, znaleziono również wiele czaszek o cechach negroidalnych oraz charakterystycznych dla ludów rasy białej zamieszkującej kilka tysięcy lat temu południową część Półwyspu Iberyjskiego i północno-zachodnie wybrzeża Afryki.

 

Znaleziono też kilka czaszek należących do przedstawicieli rasy żółtej z południowych Chin. Cała ta sprawa wymaga jeszcze wielu badań. Należy być ostrożnym w formułowaniu hipotez dotyczących pochodzenia Olmeków, gdyż dowodów na ich poparcie mamy bardzo mało, a te które są, łatwo jest podważyć.

 

 

 

 

 

 

Czy tak wyglądali wszyscy Olmekowie?

Olmekowie zamieszkiwali tereny na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej, w południowo-wschodniej części stanu Veracruz i zachodniej części stanu Tabasco. Tam znajdowała się kolebka Olmeków i ich trzy najważniejsze ośrodki: La Venta, San Lorenzo i Tres Zapotes. Jednak wyraźne ślady obecności Olmeków można zaobserwować na znacznie szerszym obszarze – w stanach Puebla, Morelos, a nawet Guerrero, co oznacza, że zajmowali oni teren od Atlantyku aż po wybrzeża Pacyfiku. Najprawdopodobniej ekspansja Olmeków sięgała aż po kraje Ameryki Środkowej: Gwatemalę, Belize, Salwador, Honduras, Nikaraguę i Kostarykę.

 

Ostatnie odkrycia w dziedzinie językoznawstwa i innych metod wykazały bez wątpienia, że część starożytnych Olmeków z Meksyku, znanych jako cywilizacja Xi, pochodziła z Afryki Zachodniej i była to grupa etniczna Mende. Według Clyde A. Winters i innych pisarzy język Mende został odkryty na niektórych starożytnych zabytkach Olmeków w Meksyku i okazał się identyczny z językiem używanym przez plemiona Mende pochodzące z Zachodniej Afryki.

Na podstawie licznych zachowanych rzeźb możemy wyszczególnić pewne typowe cechy charakterystyczne dla wyglądu Olmeków, a także wyodrębnić dwa typy ludzkie charakterystyczne dla tej kultury, choć całkiem odmienne.Część Olmeków była niska, o zaokrąglonych ciałach osób wykazujących skłonność do tycia. Ich głowy były okrągłe, twarze również okrągłe i pucułowate, karki grube, nalane, a szyje krótkie. Nad skośnymi i jakby podpuchniętymi oczami wisiała wielka fałda z szerokimi brwiami. Po środku nie obrośniętej twarzy zwracał uwagę krótki, rozpłaszczony nos i grube, wydatne wargi. Uderzała też masywność ich szczęk.

 

 

 

 

Mniejszość Olmeków, żyjąca w końcowych wiekach rozkwitu ich kultury, składała się z ludzi smukłych i wysokich o głowach podłużnych i twarzach pociągłych. Ich nosy były wąskie o orlim kształcie, a twarz pokryta zarostem.

 

Różnorodność opisanych powyżej typów ludzkich nie została dotychczas wyjaśniona, dała zaś pole do różnych spekulacji. Ponieważ większość Olmeków to ludzie o typie negroidalnym, wielu badaczy tłumaczy ten fakt występowaniem licznych śladów kultur polinezyjskich lub afrykańskich. Natomiast mniejszość olmecka, ta z późniejszego okresu, miała w sobie elementy europejskie. Oczywiście należy wykluczyć, by Olmekowie (pierwszego lub drugiego typu) należeli do rasy czarnej lub białej, natomiast ślady występowania wpływów rasy czarnoskórej niewątpliwie musiały mieć miejsce, co zresztą udowodnił polski antropolog, Andrzej Wierciński. Odnośnie „białych Olmeków", to nie można wykluczyć, że pochodzili oni z osad fenickich, nigdy jednak tego nie ustalono.

 

 c.d.n.

 - Cywilizacja Olmeków

-  Miasta Olmeków

Copyrights by CC&RM